Zou er in een van de steden in het land dat de Heer, uw God, u zal geven toch iemand uit uw eigen volk gebrek lijden, dan mag dat u niet koud laten. U mag uw hand niet op de zak houden… (Deut. 15.7)

 

Armen zullen er altijd zijn bij u. Daarom druk ik u op het hart om vrijgevig te zijn tegenover iedereen in uw land die in armoede leeft of er slecht aan toe is. (Deut. 15.11)

 

Micha Nederland zet met de Micha Zondag sociale en ecologische gerechtigheid op de kerkelijke agenda. Dat doen we geïnspireerd door de bijbeltekst Micha 6.8. Daarin roept de profeet Micha op om recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van God. ‘Recht doen’ gaat ook over armoede, al komt dat woord in Micha 6 zelf niet voor. De bijbel is er echter vol van. Armen komen rijken tegen en rijken ontmoeten armen (vgl. Spreuken 22.2). De hierboven weergegeven woorden uit Deuteronomium 15, die op Micha Zondag 2018 via het ‘Oecumenische Leesrooster’ aan de orde komen beschrijven ook zo’n ontmoeting. Je ziet in je omgeving iemand die arm is en dat raakt je (Deuteronomium 15.7). Recht doen is dan ‘de hand van de knip’. Die opdracht staat in het kader van de grote kwijtschelding van schulden in het jubeljaar; ook een maatregel die laat zien dat bestrijding van armoede een speerpunt is onder Gods volk. 

 

Bijbelse realisme

Maar hoe kan daarmee in één adem Deuteronomium 15.11 gezegd worden ‘Armen zullen er altijd zijn bij u.’ Dat kun je zien als het bijbelse realisme: duidelijke en stringente voorschriften van God worden niet altijd trouw opgevolgd, dus zullen er altijd wel armen blijven. Dat wordt gezegd zonder berusting, maar nuchter concluderend en met handhaving van het voorschrift. Je zult ook als je geraakt, en dus vrijgevig, bent altijd weer mensen tegenkomen die in armoede leven.

 

Bed, bad, brood

Je kunt geraakt worden door armoede. Doordat je iemand ontmoet die in armoede leeft of doordat beelden van armoede via de media op je netvlies komen. Deze armoede heeft vaak te maken met een tekort aan eerste levensbehoeften: het dagelijkse brood, kleding, onderdak; bed, bad en brood. Armoede raakt ook de gezondheid van mensen: ‘zuigelingensterfte treft vooral armen’ was dit jaar een alarmerend bericht. Armoede is een breed maatschappelijk probleem omdat de economisering van de samenleving geld een overheersende rol geeft. Maar armoede gaat verder dan enkel de materiële invulling.

 

Systemen

Armoede is de toestand van iemand die (te) weinig middelen heeft om van te leven. Hebben rijken dan (te) veel middelen om van te leven? Materiële armoede of rijkdom staan regelmatig in een omgekeerd verband met geestelijke armoede of rijkdom. Dat zet aan tot denken over kapitalisme, consumptie en uitbuiting. 

Mensen zijn vrijgevig maar toch bestaat er een groot verschil tussen de rijksten en armsten op de aarde. Dit verschil wordt ook nog eens sterk aangewakkerd door internationale bedrijven die systemen in stand houden die wereldwijd ongelijkheid versterken en vergroten: belastingontwijking, lage lonen en beïnvloeding van de politiek. Vaak ten koste van de allerarmsten. Systemen waar ook wij onderdeel van uit maken

 

Micha Zondag stelt daarom het thema ‘rijk raakt arm en arm raakt rijk’ centraal in 2018-2019. Om zo kerken, christenen in Nederland, bewust te maken van rijkdom en armoede. Goed en recht doen aan arm en rijk gaat verder dan een maandelijkse donatie. Het vraagt om een levenshouding.